A usucapión polo Estado español do Museo Cerralbo, logo de ser intervido ‘manu militari’ na posguerra civil, a propósito da sentenza da Audiencia Provincial de Madrid, do 18 de decembro de 2007

O 18 de decembro de 2007 a Sección 25ª, do Civil, da Audiencia Provincial de Madrid ditou sentenza sobre o procedemento núm. 579/2007, no que se analizou a declaración de dominio a favor do Estado, do Palacio do marqués de Cerralbo, por prescripción adquisitiva extraordinaria.

Este inmoble, que fora intervido manu militari pola Administración central na posguerra civil española, pasou a ser propiedade do Ministerio de Cultura, establecendo como cómputo para o inicio da posesión do Estado durante a Ditadura.

Nese sentido, o Tribunal lexitima os botíns de guerra, ao facer expresa referencia a unha sentenza do Tribunal Supremo, do 25 de xaneiro de 2007, que di “[…] ni es imaginable pensar que las trágicas circunstancias de una guerra civil y su posguerra hagan violenta o por la fuerza una posesión contra la que no se reclamó por el demandante hasta el año 1997 […]“, invisibilizando a dramática situación do espolio sufrido polas persoas que foron acusadas de republicanas, ou de colaboracionistas co lexítimo réxime constitucional da II República española, e o clima de submisión social instaurado en España dende o alzamento militar de 1936 ata despois do pasamento do ditador Franco -en 1975- e a instauración do novo réxime política de Monarquía parlamentaria, en 1978.

O Anuario da Facultade de Dereito da Universidade da Coruña vén de publicar un comentario de xurisprudencia da miña autoría, xunto con Ángel Arcay, onde concluímos na necesidade de que dende os poderes lexislativo e executivo se formulen -respectivamente- proposicións ou proxectos de lei que traten a forma de investigar e revertir os espolios cometidos no período antes sinalado, e que deixaron a centos de familias en situación de desamparo xurídico, aínda cando o Estado español pasou -formalmente- dunha Ditadura a un sistema democrático.

O comentario completo da sentenza pódese consultar aquí.

A memoria histórica no Estado español: entre o dereito de graza e o dereito positivo, a propósito dunha sentenza do Tribunal Supremo do 13 de marzo de 2017

O 28 de febreiro de 2017 tivo lugar a votación e fallo do recurso contencioso-administrativo nº 4266/2016, presentado polos letrados Baltasar Garzón, Manuel Ollé e Eduardo Ranz polo procedemento especial de protección xurisdicional dos dereitos fundamentais da persoa, en defensa do dereito de petición -prescrito no artigo 29.1 da Constitución española-, ao terse sobrepasado o límite de tres meses por parte do Consello de Ministros para contestar, e notificar a contestación, á petición formulada con anterioridade polos letrados, que se sustentaba no seguinte:

1. A anulación do Decreto do 1 de abril de 1940 e do Decreto-Lei do 23 de agosto de 1957, sobre o monumento para perpetuar a memoria dos “caídos”.

2. A aprobación dunha disposición de carácter xeral que estableza un novo marco xurídico polo cal teña que rexerse o Val dos Caídos, e a institución que o dirixe, os seus bens e cantas outras relacións e situacións xurídicas poidan verse afectadas.

3. A nova normativa debe incluir a transformación do Val dos Caídos nun espazo de memoria onde as vítimas da guerra civil e a ditadura e os seus familiares, así como a sociedade no seu conxunto, poidan exercitar o seu dereito á verdade e á reparación.

4. O traslado dos restos de Francisco Franco Bahamonde e de José Antonio Primo de Rivera e Sáenz de Heredia ao lugar que designen as súas respectivas familias.

5. A dotación económica suficiente a cargo do Estado, para a exhumación e identificación dos restos das vítimas inhumadas no lugar, previa solicitude ao efecto.

6. Convocatoria dun acto público na sede parlamentar para que a autoridade competente do Estado pida perdón ás vítimas do franquismo e aos seus familiares.

7. Adoptar as medidas oportunas para que a Comisión á que se refire o Real Decreto 663/1984, do 25 de xaneiro, cumpra o seu cometido no marco da actual regulación vixente, introducida pola Lei da Memoria Histórica.

O Anuario da Facultade de Dereito da Universidade da Coruña vén de publicar un comentario da miña autoría no que analizo a sentenza ditada no citado procedemento (nº 429/2017) facendo fincapé na inadecuación do cauce procesual utilizado para esixir o cumprimento dos pedimentos indicados. Na miña opinión, os letrados deberían ter esixido a aplicación da Lei 52/2007, comunmente denominada da Memoria Histórica, e non iniciar o procedemento recollido na Lei Orgánica 4/2001, reguladora do Dereito de Petición, xa que implica apelar a unha facultade discrecional da Administración, que non ten obriga de acoller o que se pide, como ten declarado reiteradamente o Tribunal Supremo na súa doutrina.

O comentario completo pódese consultar aquí.